Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 20

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
Z ową ruchliwością atoli wiąże się ściśle to, co możemy nazwać nerwowością naszych czasów, niestałość, gorączkowość i niepewność wszystkich form życiowych. Atmosfera wytworzona wskutek szczególnych stosunków ekonomicznych ogarnęła wszystkie gałęzie życia społecznego, napełniając je gorączkowym niepokojem. Epoka swobodnego współzawodnictwa wyciska piętno na wszystkie dziedziny życia: każdy usiłuje prześcignąć drugiego, nikt nie czuje się zadowolonym ze […]

Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 19

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
Sama rodzina rozluźnia się pod wpływem nadmiernie długiej pracy dziennej, a nawet nocnej poza domem, przez pracę kobiet, przez wczesne współzarobkowanie dzieci. Wszystko to prze proletariat bez przyczyniania się z jego strony do przeniesienia punktu ciężkości swoich interesów ze sfery indywidualnego w sferę zbiorowego życia. Aby jednak uzyskać zupełne zrozumienie nowożytnego ruchu współczesnego, uprzytomnimy sobie […]

Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 18

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
Dawniej wiedział szewc, wykonawszy parę butów, że jest wyłącznym twórcą tego jednego dzieła: robotnik, zatrudniony we współczesnej fabryce obuwia, mający do wykonania już tylko jakąś jedną cząstkową robotę, w ogólnym procesie produkcji utracił ten osobisty stosunek do wytworu pracy. Poszczególny proces wytwarzania jest tedy faktycznie już dzisiaj, kolektywistycznym i stąd to dla cząstkowych robotników biorących […]

Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 17

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
A jeżeli chcemy sobie obrazowo przedstawić społeczny ruch dni naszych, to widzimy go tylko jako olbrzymią falę ludzką, nad której powierzchnię zaledwie kto głową wystaje, zalewającą całą krainę dokoła, jak daleko okiem sięgnąć, aż po odległy horyzont, gdzie ostatnie gromady toną już całkiem we mgle. Przynależność do tej klasy posiada ostatecznie dla proletariusza to samo […]

Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 16

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
Wzajemne stosunki co najwyżej na zgromadzeniach ludowych. Wielkomiejski kapitalizm ściąga w ogniska przemysłowe tłumne gromady bezładnej masy jednostek, które w zupełności zerwawszy ze swą przeszłością, odcięte od wszelkich dawnych związków zbiorowych, od swej macierzystej wsi, od węzłów pokrewieństwa, rozpoczynają nowe swe życie bankructwem dawnych ideałów. Jedynym ich oparciem staje się towarzysz wspólnej niedoli, który jako […]

Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 15

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
Polega ona na tym, że robotnik zdany jest – pod grozą zagłodzenia – na szukanie zajęcia u przedsiębiorcy i zobowiązany do bezwzględnej uległości wobec jego rozkazów w zakresie robót. Zależność ta przybiera często średniowieczne formy, gdy fabrykant raczy się uważać za „patriarchę swoich” ludzi i usiłuje wywierać decydujący wpływ na ich życie prywatne. Wkracza w […]

Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 14

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
I oto odsłania się przed nim tajemnica, której odkrycie staje się istotnie właściwą pobudką nowożytnego ruchu opozycyjnego najemnej klasy robotniczej. Ta tajemnica mianowicie, że wszystkie osobliwości jego żywota nie tkwią w przyrodzonych, niezmiennych warunkach, ale we właściwościach społecznego ustroju, w istocie panującego systemu gospodarczego. »Przeciwko naturze żaden człowiek nie utrzyma się ze swym uroszczeniem, ale […]

Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 13

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
Fryderyk Albert Lange podkreślił raz trafnie z naciskiem ten moment, mówiąc: uczucie zazdrości nie znika nigdy całkowicie, gdy ubogi żyje w sąsiedztwie bogatego; może się jednak osłabić i to w znacznym stopniu przy trwałym i jednostajnym stosunku współżycia. W razie zmian w stosunku tym i przy każdej sposobności, która istniejącą różnicę uwydatnia, uczucie zazdrości występuje […]

Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 12

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
Ale z pośród proletariatu nie wielu żyje tak podle jak chłop rosyjski, chiński kulis albo irlandzki dzierżawca, jakkolwiek ci wszyscy nie są proletariuszami. Niejeden najemny robotnik, nawet w Europie, zarabia więcej, niż profesor uniwersytetu, a w Ameryce wynosi przeciętny dochód tej klasy nie o wiele mniej od maksymalnej płacy, jaką pobiera „nadzwyczajny profesor” pruskiego uniwersytetu. […]

Co rozumiemy przez socjalizm i ruch socjalny cz. 11

Autor: | Kategoria: Podstawy socjalizmu Brak komentarzy
W tak szeroko zakreślonych ramach wynoszą ogółem „niższe sfery”, czyli tzw. ludność pracująca w Niemczech wraz ze swymi domownikami około 35 milionów głów, a więc około 1/3 całej ludności. Nie jest to wprawdzie jeszcze zawsze „olbrzymia”, ale w każdym razie znaczna większość ludności, nawiasem mówiąc mniej więcej tyle, ile wynosi wzrost ludności Niemiec w ciągu […]